นักโบราณคดีทั่วโลกถึงกับฮือฮา เมื่อคณะนักสำรวจจากกรมศิลปากร โดยการนำของ ดร.อรอนงค์ ธีรวัฒน์ ได้ประกาศการค้นพบหลักฐานชิ้นใหม่ที่อาจพลิกโฉมความเข้าใจประวัติศาสตร์สุโขทัย ซึ่งซ่อนเร้นอยู่ใต้ซากโบราณสถานวัดมหาธาตุ การค้นพบครั้งนี้ได้รับการยืนยันโดยทีมผู้เชี่ยวชาญจากยูเนสโก และคาดการณ์ว่าอาจนำไปสู่การทบทวนไทม์ไลน์บางส่วนที่เกี่ยวข้องกับอาณาจักรสุโขทัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคของพ่อขุนรามคำแหง ที่หลายคนเชื่อว่ามีความเจริญรุ่งเรืองอย่างถึงที่สุด
สิ่งที่ถูกค้นพบคือแผ่นศิลาจารึกขนาดเล็ก ที่มีอักษรโบราณปรากฏไม่กี่บรรทัด แต่จากการวิเคราะห์เบื้องต้นโดยทีมนักภาษาศาสตร์ กำลังบ่งชี้ถึงความเชื่อมโยงกับแหล่งอารยธรรมอื่น ๆ ที่ไม่เคยถูกกล่าวถึงในพงศาวดารสุโขทัยเลย โดยแผ่นศิลาจารึกนี้ถูกพบเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2568 ที่ผ่านมา ในระหว่างการบูรณะฐานเจดีย์องค์เล็กทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของวัดมหาธาตุ ซึ่งเป็นการขุดค้นที่ได้รับทุนสนับสนุนจากโครงการอนุรักษ์มรดกโลก
ดร.สมบัติ ชัยชนะ ผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์สุโขทัยจากมหาวิทยาลัยศิลปากร กล่าวถึงการค้นพบนี้ด้วยความตื่นเต้นว่า “หากการตีความถูกต้อง นี่ไม่ใช่แค่การค้นพบทางโบราณคดีธรรมดา แต่หมายถึงการเปิดประตูสู่มิติใหม่ของประวัติศาสตร์สุโขทัย ที่เราอาจต้องปรับเปลี่ยนมุมมองเดิมไปอย่างสิ้นเชิง” ทางกรมศิลปากรได้จัดตั้งคณะกรรมการพิเศษเพื่อตรวจสอบและตีความศิลาจารึกชิ้นนี้อย่างละเอียด โดยมีกำหนดจะเปิดเผยผลการวิเคราะห์เบื้องต้นในอีก 3 เดือนข้างหน้า พร้อมทั้งวางแผนจัดงานเสวนาวิชาการระดับนานาชาติ เพื่อเชิญผู้เชี่ยวชาญจากทั่วโลกมาร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับนัยยะของการค้นพบนี้
การค้นพบครั้งนี้ไม่เพียงแต่สร้างความสนใจในหมู่นักวิชาการเท่านั้น แต่ยังกระตุ้นความอยากรู้ของประชาชนทั่วไป โดยเฉพาะผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมไทย หลายคนเชื่อว่าอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับตำนานหรือเรื่องเล่าพื้นบ้านที่ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ ซึ่งหากเป็นเช่นนั้น เส้นทางปั่นจักรยานชมโบราณสถานและวัดเก่าแก่ในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ก็อาจจะต้องมีการปรับเปลี่ยนเส้นทางเพื่อรวมจุดที่ค้นพบใหม่นี้เข้าไปด้วย นอกจากนี้ยังคาดว่าข้อมูลใหม่นี้อาจถูกนำไปผนวกในการจัดแสดงแสงสีเสียงในงานลอยกระทงเผาเทียนเล่นไฟ 2026 เพื่อเพิ่มความน่าสนใจให้กับนักท่องเที่ยว
ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นคือ สุโขทัยในฐานะเมืองมรดกโลก จะได้รับการจับตาจากทั่วโลกอีกครั้งหนึ่ง และอาจส่งผลดีต่อการท่องเที่ยว โดยเฉพาะผู้ที่ต้องการสัมผัสกับเรื่องราวประวัติศาสตร์ที่ยังไม่ถูกเปิดเผยอย่างครบถ้วน การค้นพบนี้จะเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ผู้คนวางแผนที่จะมาเที่ยวสุโขทัย โดยเฉพาะในช่วงเดือนพฤศจิกายน ซึ่งเป็นช่วงที่อากาศกำลังสบายและเป็นช่วงเวลาเดียวกับเทศกาลลอยกระทง ซึ่งนอกจากนักท่องเที่ยวจะได้สัมผัสกับบรรยากาศอันงดงามของประเพณีแล้ว ยังจะได้เรียนรู้เรื่องราวที่ซ่อนอยู่ภายใต้ผืนดินแห่งนี้อีกด้วย
ท้ายที่สุด การค้นพบศิลาจารึกโบราณชิ้นนี้กำลังจุดประกายให้เกิดการศึกษาค้นคว้าประวัติศาสตร์สุโขทัยอย่างเข้มข้นยิ่งขึ้น และเป็นเครื่องยืนยันว่าอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยยังคงมีเรื่องราวอีกมากมายที่รอการเปิดเผย ที่จะทำให้เราเข้าใจถึงรากเหง้าของอารยธรรมไทยได้ลึกซึ้งกว่าที่เคยเป็นมา การติดตามความคืบหน้าของการตีความศิลาจารึกนี้จึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรพลาดสำหรับทุกคนที่รักในประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมไทย
